Passie, verlangen, lust, jaloezie, list en bedrog. Zelden heeft een tekst uit de oudheid zoveel kunstenaars geïnspireerd als de Metamorfosen van Ovidius.
In de grote voorjaarstentoonstelling Metamorfosen wedijveren kunstenaars als Titiaan, Correggio, Cellini, Caravaggio, Rubens, Rodin, Brancusi, Magritte en Bourgeois in hun artistieke verbeeldingskracht met een van de grootste dichters uit de klassieke oudheid. Ruim 80 topstukken komen samen uit musea en collecties wereldwijd. Deze uitzonderlijke tentoonstelling wordt gemaakt in nauwe samenwerking met Galleria Borghese in Rome en loopt van 6 februari tot en met 25 mei 2026 in het Rijksmuseum
Hoogtepunten
Voor deze tentoonstelling komen ruim 80 internationale topstukken uit alle eeuwen en van verschillende media samen; van schilderijen, beeldhouwwerken, edelsmeedkunst, keramiek tot hedendaagse fotografie en videokunst.
Hoogtepunten zijn Titiaans Danaë, geschilderd voor koning Philips II van Spanje, Tintoretto’s Minerva en Arachne, Correggio’s iconische Jupiter en Io, zijn Ganymedes én zijn Danaë, alle drie geschilderd voor de hertog van Mantua, maar ook Caravaggio’s Narcissus en Rodins marmeren Pygmalion naast de geschilderde versie van Gérôme. Drie van Arcimboldo’s samengestelde, groteske gezichten worden getoond. Ook is de levensgrote bronzen Perseus met het hoofd van Medusa, gemaakt door de Nederlander Hubert Gerhardt voor de hertog van Beieren, voor het eerst samen te zien met zijn voorbeeld, het model van Cellini’s beroemde Perseus.
Curator Frits Scholten selecteerde Vanmechelen’s Seduction. “Vanmechelen transformeert de ‘Hurkende Venus’ tot een hybride wezen dat verleiding, metamorfose en noodlot in één beeld samenbrengt. Door Venus’ hoofd te vervangen door een stierenkop en de schelp door een schedel, keert hij de klassieke symboliek radicaal om. Zo wordt verleiding de motor van evolutie, waaruit steeds nieuwe levensvormen ontstaan.” Door Seduction te tonen in het Rijksmuseum, krijgt het werk een plaats te midden van kunstwerken die de relatie tussen mens, mythe en verandering al eeuwenlang verbeelden.
Bijbel voor kunstenaars
De Romeinse dichter Publius Ovidius Naso (43 v.Chr.-17 n.Chr.) schreef zijn Metamorfosen in het jaar 8 na Christus. In dit grootse epische werk beschreef hij een wereld vol gedaantewisselingen van goden en mensen in dieren, planten of stenen. Niet voor niets noemde Karel van Mander het werk in zijn Schilder-boeck uit 1604 een 'Bijbel voor kunstenaars'. Die typering is niet overdreven, want na de Bijbel waren de Metamorfosen eeuwenlang een van de belangrijkste, niet aflatende bronnen voor schilders, beeldhouwers, graveurs, componisten, schrijvers en dichters. En die invloed strekt zich uit tot het heden.
Metamorfosen
‘Alles verandert continu, maar niets verdwijnt helemaal’ dat is de boodschap die Ovidius opschreef in zijn Metamorfosen. In het gedicht worden goden dieren, veranderen nimfen in bomen, verstenen mensen en worden stenen mensen. Veel verhalen gaan over de omgang van goden en stervelingen. Liefde speelt een grote rol, lang niet altijd met wederzijdse instemming. Geweld en bedrog komen bovendien geregeld om de hoek kijken. De tentoonstelling belicht de verbeelding van verschillende iconische fabels, zoals de schepping van de kosmos en de wereld uit de vormeloze chaos, het verhaal van de weefster Arachne die door de jaloerse godin Minerva in een spin wordt getransformeerd om eeuwig haar webben te weven of de affaires van Jupiter, de oppergod, die zich keer op keer moest vermommen om zijn jaloerse echtgenote Juno én zijn slachtoffers om de tuin te leiden. Zo vinden we hem als stier, zwaan, gehuld in een nevel of als een regen van goud.
Exhibition Facts
Metamorfosen
6 februari t/m 25 mei 2026
Rijksmuseum
Museumstraat 1
1071 XX Amsterdam
Audiotour: Verteld door acteur, schrijver en presentator Stephen Fry, die de verhalen van de Metamorfosen door de eeuwen heen tot leven brengt
Catalogus: Uitgegeven door Hannibal Books, met essays van Nederlandse en Italiaanse specialisten
Tickets en info; https://www.rijksmuseum.nl/nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/metamorfosen